Siyah diş taşı nedir ve nasıl oluşur?

Siyah diş taşı, dişler üzerinde biriken ve zamanla mineralleşerek sertleşen bakteri plağının ileri bir formudur. Normal diş taşı genellikle sarı, kahverengi veya beyazımsı renkte olabilirken, siyah diş taşı daha koyu, siyaha yakın bir renge sahiptir. Bu renk değişikliği, birikintinin içerdiği kan bileşenleri, gıda boyaları, tütün kullanımı veya bazı bakterilerin pigment üretmesi gibi faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Siyah diş taşı genellikle diş eti çizgisinin altında veya dişlerin arka yüzeylerinde görülür ve diş hekimliğinde "subgingival tartar" olarak adlandırılır.

Siyah diş taşının oluşumu şu aşamalarla gerçekleşir:

• Plak Birikimi: Dişler üzerinde yemek artıkları, tükürük ve bakterilerin birleşmesiyle yapışkan bir tabaka olan plak oluşur. Düzenli fırçalama ve diş ipi kullanılmazsa, plak birikmeye devam eder.
• Mineralleşme: Plak, tükürükte bulunan kalsiyum ve fosfat gibi minerallerle birleşerek sertleşir ve diş taşına (tartar) dönüşür. Bu süreç genellikle 24-72 saat içinde başlar.
• Renk Değişimi: Diş taşı, özellikle diş eti altındaki bölgelerde biriktiğinde, kanamalı diş etleri nedeniyle kan bileşenleri (hemoglobin) veya dış faktörlerle (sigara, kahve, çay) temas ederek siyah renk alır. Ayrıca, bazı bakteriler demir içeren bileşikler üreterek bu koyu rengi oluşturabilir.
• İlerleme: Zamanla, siyah diş taşı diş eti iltihabına (gingivit) veya daha ciddi periodontal hastalıklara yol açabilir, diş etlerinin çekilmesine ve diş kaybına neden olabilir.

Siyah diş taşı, evde temizlenemez ve mutlaka bir diş hekimi tarafından profesyonel temizlik (detertraj) ile uzaklaştırılmalıdır. Önlemek için düzenli ağız hijyeni, diş kontrolleri ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları önemlidir.